دانهبندی یکی از مهمترین ویژگیهای فیزیکی سیلیس صنعتی است. با این حال، سفارشهایی که فقط یک عبارت مانند «مش ۱۰۰» یا «۰ تا ۱ میلیمتر» دارند ممکن است برداشتهای متفاوتی ایجاد کنند. برای کنترل پایدار، باید بدانیم چه درصدی از محصول از هر الک عبور میکند و چه مقدار ذره ریز یا درشت خارج از محدوده وجود دارد.
مش با میلیمتر چه تفاوتی دارد؟
میلیمتر اندازه تقریبی دهانه یا ابعاد ذره را در سیستم متریک بیان میکند. شماره مش به تعداد یا ساختار چشمههای یک الک در واحد طول مربوط است و تبدیل آن به میکرون یا میلیمتر به استاندارد الک وابسته است. بهطور کلی با افزایش شماره مش، اندازه چشمه کوچکتر میشود؛ اما تبدیل دقیق باید از جدول همان استاندارد الک انجام شود.
چرا یک اندازه اسمی کافی نیست؟
دو محصول میتوانند هر دو با یک نام اسمی فروخته شوند، اما توزیع متفاوتی داشته باشند. یکی ممکن است مقدار زیادی ذره بسیار ریز داشته باشد و دیگری در بخش درشتتر متمرکز باشد. این تفاوت میتواند بر جریانپذیری، اختلاط، نفوذپذیری، سطح ویژه، نرخ عبور آب یا مصرف چسب اثر بگذارد.
اجزای اصلی گزارش سرند
- درصد مانده روی هر الک: سهم ذراتی که از آن چشمه عبور نکردهاند.
- درصد عبوری: سهم تجمعی ذرات کوچکتر از اندازه الک.
- ذرات ریز: بخشی که از کوچکترین الک تعریفشده عبور میکند.
- ذرات درشت: بخشی که روی بزرگترین الک محدوده باقی میماند.
- توزیع تجمعی: تصویری کاملتر از تمرکز ذرات در کل بازه.
آزمون سرند چگونه انجام میشود؟
- نمونه نماینده برداشت و در صورت نیاز در شرایط تعریفشده خشک میشود.
- جرم اولیه نمونه ثبت میشود.
- الکها از چشمه درشت به ریز روی هم قرار میگیرند.
- نمونه برای زمان و شدت مشخص سرند میشود.
- جرم مانده روی هر الک اندازهگیری و به درصد تبدیل میشود.
- جمع جرمها با جرم اولیه کنترل میشود تا اتلاف غیرعادی مشخص شود.
زمان سرند، جرم نمونه، وضعیت خشک یا مرطوب و نوع دستگاه باید بین آزمونهای مقایسهای ثابت باشد.
دانهبندی مناسب به کاربرد بستگی دارد
در فیلتراسیون، توزیع اندازه بر فضای خالی بستر و افت فشار اثر دارد. در ریختهگری، اندازه و شکل دانه با نفوذپذیری و کیفیت سطح مرتبط است. در پودرهای سرامیکی یا شوینده، بخش ریز و یکنواختی توزیع اهمیت بیشتری پیدا میکند. در سندبلاست نیز اندازه و زاویه ذرات بر رفتار سایشی اثر میگذارد. بنابراین «بهترین مش» بدون تعریف کاربرد وجود ندارد.
هنگام خرید چه چیزی درخواست کنیم؟
- جدول کامل درصد مانده یا عبوری روی الکهای توافقشده؛
- حد مجاز ذرات خارج از محدوده؛
- روش نمونهگیری و شرایط خشککردن؛
- نمونه پیش از سفارش عمده؛
- گزارش همان بچ برای محمولههای حساس.
جمعبندی
دانهبندی باید به شکل یک توزیع دیده شود، نه یک عدد منفرد. مشخصات خریدی که الکها، درصدهای پذیرش، روش آزمون و بخش ریز/درشت را روشن میکند، احتمال اختلاف و نوسان فرآیند را کاهش میدهد.
